Zwrot do budżetu samorządu środków z niewykorzystanej dotacji podmiotowej – Biuletyn Finanse Publiczne

Treść pisma:

W związku z pismem z 4.3.2009 r. Nr BF.0551-1/09 w sprawie zasad rozliczania dotacji podmiotowej udzielonej instytucji kultury – Ministerstwo Finansów uprzejmie informuje:

1. Stosownie do art. 106 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz, 2104 z  późn. zm.) – definiującego poszczególne rodzaje dotacji – dotacjami podmiotowymi są, podlegające szczególnym zasadom rozliczania, wydatki budżetu przeznaczone na dofinansowanie działalności bieżącej ustawowo wskazanego podmiotu.
   Wymieniony przepis wskazuje zatem na obowiązek szczególnego rozliczenia dotacji podmiotowej.
2. Artykuł 144 ustawy o  finansach publicznych określa tryb zwrotu dotacji udzielonych z budżetu państwa. W odniesieniu natomiast do dotacji podmiotowych udzielonych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w/w ustawa nie zawiera regulacji uszczegóławiającej tryb zwrotu dotacji.
   Powyższe nie oznacza jednak braku obowiązku do zwrotu dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, której nie wykorzystano w terminie.
3. W myśl art. 28 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123 z późn. zm.), dotacja podmiotowa przekazywana na działalność instytucji kultury ma charakter roczny, a jej wysokość  ustala organizator (art. 28 ust. 3).

Rozstrzygnięcie w zakresie sposobu wykorzystania dotacji powinien podjąć organ, który dotacji udzielił, biorąc pod uwagę art. 144 ustawy o finansach publicznych. Pełną wiedzą i  dokumentacją w przedmiotowym zakresie dysponuje organ wykonawczy gminy.

Od Redakcji:

Zamieszczone powyżej pismo Ministerstwa Finansów w jego pkt 1 i 2 wyraża ogólny pogląd o obowiązku rozliczania każdej dotacji podmiotowej. Uczulono w nim również na  przestrzeganie obowiązku zwrotu niewykorzystanej dotacji podmiotowej.  Natomiast w pkt 3 swojego pisma Ministerstwo Finansów odnosi się do rozliczania dotacji podmiotowej dla instytucji kultury, a także do obowiązku zwrotu niewykorzystanej części dotacji do budżetu samorządu.

Stanowisko Ministerstwa Finansów, jako organu autoryzującego projekty przepisów prawa dotacyjnego, w tym projekty kolejnych ustaw o finansach publicznych,  nabiera szczególnego znaczenia w obliczu obecnej praktyki samorządowej. Nie w każdym samorządzie rozliczano dotacje podmiotowe, ani nie wszędzie żądano od beneficjenta zwrotu niewykorzystanej części dotacji podmiotowej.

Pod obowiązującym prawem finansowym z budżetów samorządów najczęściej udzielane są następujące dotacje podmiotowe:

• dotacja na działalność kulturalną samorządowej instytucji kultury (o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, której poświęcony jest pkt 3 ww. pisma);
• dotacje dla prywatnych podmiotów oświatowych z art. 80 i art. 90 ustawy z  dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572; z późn. zm.);
• dotacje dla będących zakładami budżetowymi samorządowych przedszkoli, placówek i szkół z art. 79 ust. 1a ustawy o systemie oświaty.

W świetle poglądów z pkt 1 i 2 pisma Ministerstwa Finansów, każda z trzech wymienionych powyżej dotacji rocznych podlega szczególnym obowiązkom jej rozliczenia, a niewykorzystane kwoty dotacji - zwrotowi do budżetu samorządu.

Mając na względzie dyspozycję art. 146 ust. 1 w zw. z art. 190 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, jeśli w okresie rozliczeniowym nie doszłoby do zwrotu dotacji do budżetu samorządu, organ wykonawczy samorządu (wójt, starosta, marszałek), z dniem 28 lutego roku następującego po roku udzielania dotacji, zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne celem wydania decyzji określającej kwotę dotacji do zwrotu oraz datę od kiedy naliczane są odsetki (jak od zaległości podatkowych). Od decyzji organu pierwszej instancji beneficjentowi przysługuje odwołanie do  samorządowego kolegium odwoławczego (SKO), a od ostatecznej decyzji SKO - skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Prawomocna decyzja z art. 146 ust. 1 ustawy o finansach publicznych podlega przymusowemu wykonaniu w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych.

W związku z art. 146 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, odpowiednio stosowany przepis art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60; z późn. zm.) stwarza po stronie samorządu możliwość umorzenia zobowiązania w zakresie zwrotu dotacji i zapłaty odsetek, jeśli zawnioskuje o to beneficjent. Powołany przepis umożliwia również przesunięcie terminy zapłaty zobowiązania lub jego rozłożenie na raty.

Należy w zakończeniu przypomnieć, że ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o  odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114; z późn. zm.), w art. 8 i 9 przewiduje aż cztery rodzaje czynów uchybiających obowiązkom rozliczania i zwrotu dotacji karanych sankcjami z tej ustawy. Są nimi:

• nierozliczenie się z dotacji przez jej beneficjenta lub rozliczenie się z  dotacji po terminie (art. 9 pkt 2);
• nierozliczenie dotacji ze strony organu dotującego lub nieterminowe jej rozliczenie (art. 8 pkt 2);
• nieustalenie przez organ dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu (art. 8 pkt 3);
• niedokonanie zwrotu dotacji lub zwrócenie dotacji po terminie (art. 9 pkt 3).

Jak do tej pory nie odnotowano żadnych orzeczeń komisji regionalnych, ani orzeczeń Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych, w których ww. przepisy zastosowane zostałyby w  odniesieniu do nierozliczenia lub niedokonania zwrotu dotacji podmiotowej udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.