Samorządowi liderzy funduszy strukturalnych Ranking samorządów terytorialnych – Biuletyn Finanse Publiczne

Projekt "Samorządowi liderzy funduszy strukturalnych - wsparcie informacyjne i wymiana doświadczeń" był skierowany do jednostek samorządu terytorialnego w całym kraju zainteresowanych zdobywaniem informacji oraz doskonaleniem umiejętności związanych z efektywnym pozyskiwaniem funduszy strukturalnych. We współpracy z grupą naukowców wałbrzyska Fundacja Edukacji Europejskiej przygotowała ranking samorządów terytorialnych, a jego wyniki ogłoszono na I Ogólnopolskiej Konferencji "Samorządowi liderzy funduszy strukturalnych".

Głównym celem konkursu było promowanie i stymulowanie zrównoważonego rozwoju społeczno-ekonomicznego samorządów, a tym samym zapobieganie ich marginalizacji. Można to osiągnąć m.in. poprzez popularyzowanie wiedzy na temat funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności i innych środków pomocowych, prowadzenie systemowej oceny i analizy rozwoju samorządów w ramach kraju i regionów, ocenę i analizę wpływu Funduszu Spójności i innych środków pomocowych UE na rozwój samorządów oraz promowanie i motywowanie rozwoju jednostek samorządowych.

Punkty za pozyskanie dotacji

Doświadczenia tzw. starych (15) krajów członkowskich wskazują, że wykorzystanie dostępnych środków unijnych nie może być traktowane jako wystarczający lub nawet główny czynnik rozwoju społeczno-ekonomicznego. O efektywnym wykorzystaniu czynników stymulujących rozwój, a w tym o wykorzystaniu funduszy unijnych decyduje wiele czynników. Zaniedbanie któregokolwiek z nich może sprawić, że wystąpi niski poziom rozwoju, mimo wysokiego wskaźnika wykorzystania dostępnych funduszy. Wiele naukowych dowodów wskazuje, że brak jest istotnej korelacji pomiędzy ilością środków pozyskanych z funduszy strukturalnych i innych środków pomocowych a poziomem rozwoju. Niemniej jednak procedury konkursu uwzględniały punkty w ocenie za ilość pozyskanych środków z zewnętrznych źródeł, np. z Funduszu Spójności czy Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Uzasadnione było to potrzebą promowania umiejętności pozyskiwania zewnętrznych źródeł finansowania przedsięwzięć, co jest szczególnie istotne w początkowym okresie członkostwa w UE. W późniejszym okresie, gdy umiejętność ta stanie się powszechna, przyznawanie punktów za ilość pozyskanych środków z FS może nie być uzasadnione. Konkurs był otwarty dla wszystkich samorządów terytorialnych, które korzystają ze wsparcia środków pomocowych Unii Europejskiej, jak i tych samorządów, które z tej pomocy nie korzystają. Te ostatnie jednostki samorządu terytorialnego (JST) stanowiły próbę zerową, na tle której prowadzono analizę porównawczą.

Portal o funduszach

Kryteria oceny były identyczne dla wszystkich uczestników rankingu. Oddzielnie były oceniane gminy miejskie, miejsko-wiejskie i wiejskie, a nagrody i wyróżnienia były przyznawane za osiągnięcie wysokiego wskaźnika rozwoju oraz oddzielnie za dynamikę rozwoju. Stworzyło to możliwość wyróżniania także samorządów, które rozpoczynają proces rozwoju z niskiego poziomu. Konkurs realizowany był dwuetapowo, w pierwszej kolejności na poziomie regionalnym i w drugiej na poziomie krajowym. Dokumentacja dotycząca ocenionych JST w regionach była przekazywana, z pełną dokumentacją związaną z oceną konkursową, do oceny na poziomie krajowym. Kryteria obejmowały 5 głównych sfer: gospodarki lokalnej, infrastruktury ekorozwoju (rozwoju zrównoważonego) w wymiarze lokalnym, poziomu aktywności zawodowej i przedsiębiorczości, poziomu rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego, jakości życia w sferze konsumpcji i bezpieczeństwa. Zasady konkursu opracowali prof. dr hab. Eugeniusz Sobczak z Politechniki Warszawskiej oraz prof. dr hab. Stanisław Czaja i dr Anetta Zielińska - oboje z Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu.

Projekt zakładał także stworzenie specjalistycznego internetowego portalu informacyjnego, przeznaczonego głównie dla pracowników jednostek samorządu terytorialnego zajmujących się problematyką pozyskiwania funduszy strukturalnych i działaniami na rzecz rozwoju społeczności lokalnej. W ramach portalu, poza aktualnymi informacjami dotyczącymi funduszy strukturalnych, znalazły się również publikacje związane z tym tematem, forum dyskusyjne, zestaw dokumentów programowych oraz baza danych teleadresowych obejmująca swoim zasięgiem wszystkie gminy w kraju. Użytkownicy portalu (www.efundusze.org.pl) mają również możliwość nieodpłatnego konsultowania się ze specjalistami z Fundacji Edukacji Europejskiej w sprawach dotyczących funduszy strukturalnych. W Zamku Książ koło Wałbrzycha, podczas uroczystej gali, przedstawiciele najlepszych gmin w rankingu otrzymali statuetki i wyróżnienia (relacja z konferencji - www.efundusze.org.pl). Projekt sfinansowało dawne Ministerstwo Gospodarki i Pracy.

Za co oceniano samorządy

• za każde zainwestowane 100 zł per capita - 10 punktów,
• za każdy zainwestowane 100 zł per capita środków zainwestowanych na transport i łączność - 10 punktów,
• za każdy procent udziału wydatków inwestycyjnych - 1 punkt,
• za każdy procent udziału wydatków inwestycyjnych - 1 punkt,
• za każdą osobę pracującą na 1000 mieszkańców - 1 punkt,
• za każdą osobę w saldzie migracji wewnętrznych na terenie JST na 1000 mieszkańców na plus - 10 punktów, w saldzie migracji wewnętrznych na terenie JST na 1000 mieszkańców na minus - minus 10 punktów,
• za każdą osobę bezrobotną na 1000 mieszkańców - minus 1 punkt,
• za każdy 1 komputer z dostępem do Internetu na 1000 mieszkańców - 10 punktów,
• za każdy procent w odsetku absolwentów szkół ponad gimnazjalnych (w stosunku do całej ludności) - 10 punktów,
• za każdy procent ludności objętej usługami wodociągowymi - 1 punkt,
• za każdy procent ludności objętej usługami kanalizacyjnymi - 1 punkt,
• za każdy procent ludności objętej usługami oczyszczalni ścieków - 1 punkt,
• za każde 100 zł pozyskanych środków pomocowych i strukturalnych Unii Europejskiej i środków krajowych per capita - 1 punkt,
• za każdy podmiot gospodarczy zarejestrowany na 1000 mieszkańców - 10 punktów.

Ranking Samorządowych Liderów Funduszy Strukturalnych - top 100 (plik xls)

Źródło: "Fundusze Europejskie", nr 1 (14) luty - marzec 2006
www.fundusze-europejskie.pl