PIT-4 – jak go prawidłowo wypełnić – Biuletyn Finanse Publiczne

Twoja jednostka, jako płatnik, ma obowiązek odprowadzać zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. W tym celu musisz wypełniać deklaracje PIT-4. Aby pomóc Ci w bezbłędnym wypełnieniu deklaracji, przygotowaliśmy dla Ciebie wyjaśnienia problemów związanych z ustaleniem podstawy opodatkowania. Znajdziesz tu odpowiedzi na pytania:

• Kiedy pomniejszyć zaliczkę na podatek?
• Czy należy odprowadzić zaliczkę na podatek od odszkodowania za godziny nadliczbowe?

Ustalenie podstawy opodatkowania

Osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej (w tym również Twoja jednostka), są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych pracodawców przychody:

• ze stosunku służbowego,
• ze stosunku pracy,
• z pracy nakładczej lub
• spółdzielczego stosunku pracy, oraz
• w postaci zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakład pracy.

Jednym z najczęściej pojawiających się problemów jest ustalenie, czy dany składnik wynagrodzenia jest przychodem podlegającym opodatkowaniu.

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń (art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dalej: updof).

Za przychody ze stosunku pracy uważa się m.in. wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. Chodzi w szczególności o:

• wynagrodzenia zasadnicze,
• wynagrodzenia za godziny nadliczbowe,
• różnego rodzaju dodatki i nagrody,
• ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i 
• wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto
• świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych (art. 12 ust. 1 updof).

Kiedy pomniejszasz zaliczkę na podatek?

Pracownik mojej jednostki złożył oświadczenie, że zamierza opodatkować swoje dochody za 2006 r. na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących małoletnie dzieci i że jego przewidywane dochody wyniosą 31 000 zł. Czy w takiej sytuacji jednostka jako płatnik, wypłacając wynagrodzenie temu pracownikowi, przy obliczaniu miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy pomniejsza obliczoną zaliczkę o kwotę 44,17 zł? Przy czym niezależnie od wysokości uzyskanego dochodu w danym roku podatkowym, zaliczki obliczam według I progu skali podatkowej?

Tak, gdy pracownik - podatnik złoży Twojej jednostce jako płatnikowi oświadczenie, że:

• za dany rok zamierza opodatkować dochody łącznie ze swoimi małoletnimi dziećmi, oraz
• za rok podatkowy przewidywane - określone w oświadczeniu - dochody tego pracownika nie przekroczą górnej granicy pierwszego przedziału skali podatkowej (czyli 37 024 zł), i dodatkowo
• dziecko (lub dzieci) pracownika nie uzyskuje żadnych dochodów z wyjątkiem renty rodzinnej,

to jednostka ma obowiązek pobrać zaliczkę za wszystkie miesiące roku podatkowego w wysokości 19% dochodu uzyskanego w danym miesiącu.

Dodatkowo pamiętaj, że pobrane zaliczki na podatek dochodowy płatnik pomniejsza za każdy miesiąc o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej, tj. o kwotę 44,17 zł (art. 32 ust.1a updof). Pobraną zaliczkę na podatek dochodowy należy wykazać w pozycji 43 deklaracji PIT-4.

Uwaga!

Płatnik pobiera zaliczki na podatek dochodowy według zasad określonych wcześniej dopiero od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostało złożone oświadczenie. Oświadczenie to powinno być przechowywane w dokumentacji płacowo-kadrowej tego pracownika. Może być potrzebne np. w razie kontroli w Twojej jednostce (art. 32 ust.1c updof).

Pamiętaj, że gdy dochody podatnika przekroczą górną granicę pierwszego, drugiego lub trzeciego przedziału skali podatkowej, a jego dziecko (dzieci) nie uzyskuje żadnych dochodów (z wyjątkiem renty rodzinnej) - zaliczki wynoszą:

• za miesiące od początku roku do miesiąca włącznie, w którym dochód podatnika przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę drugiego przedziału skali, czyli kwotę 74 048 zł - 19% dochodu uzyskanego w danym miesiącu,
• za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochód podatnika przekroczył kwotę 74 048 zł - 30% dochodu uzyskanego w danym miesiącu,

(art. 32 ust. 1a pkt 2 updof, art. 27 ust. 1 updof, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 lutego 2005 r.; sygn. akt K 48/04; Dz.U. nr 30, poz. 262).

Czy musisz odprowadzić zaliczkę na podatek od odszkodowania za godziny nadliczbowe?

Moja jednostka zawarła ugodę przed sądem z osobą fizyczną, która wcześniej pozostawała z jednostką - pracodawcą w stosunku pracy. W ramach umowy o pracę, osoba ta świadczyła pracę także w godzinach nadliczbowych. Podstawą sporu między stronami była kwota wypłaty należności za pracę w godzinach nadliczbowych oraz premii. Na mocy tej ugody pracownikowi przyznano odszkodowanie w wysokości 1 200 zł brutto. Czy jednostka jako płatnik ma obowiązek odprowadzić od tego odszkodowania zaliczkę na podatek dochodowy, a jeżeli tak, to od jakiej podstawy?

Tak. Płatnikiem zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconego odszkodowania za godziny nadliczbowe jest właśnie były zakład pracy.

Opodatkowanie odszkodowania

Odszkodowanie za godziny nadliczbowe wypłacone na mocy ugody sądowej zawartej pomiędzy stronami przed sądem pracy jest przychodem ze stosunku pracy pracownika (art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g updof).

Zakład pracy ma obowiązek pomniejszyć kwotę brutto wynegocjowanego odszkodowania o składkę na ubezpieczenia społeczne, a dopiero od takiej podstawy obliczyć należny podatek. Oczywiście zaliczkę na podatek dochodowy należy pomniejszyć o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne (§ 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.). Odszkodowania z tytułu zaległego wynagrodzenia, wypłacane na podstawie zawartych ugód sądowych, nie są wymienione w § 2 rozporządzenia składkowego. Zaliczkę na podatek dochodowy z tego tytułu płatnik - jednostka wykazuje w deklaracji PIT-4 w rubryce 21.