Orzeczenie Regionalnej Komisji Orzekającej z dnia 10 lipca 2007 r.0965-DB/66/07 – Biuletyn Finanse Publiczne

ORZECZENIE
Regionalnej Komisji Orzekającej z dnia 10 lipca 2007 r.0965-DB/66/07

Na podstawie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 14, póz. 114, z późn. zm.)

Regionalna Komisja Orzekająca w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych w  składzie :

Przewodniczący: Zofia Ligocka
Członkowie: Grażyna Wróblewska
Beata Rodewald-Łaszkowska
Protokolant: Izabela Janik
Oskarżyciel: RzDFP Aldona Witkowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. przy udziale oskarżyciela, spra­wy z wniosku o ukaranie Nr RD-41/07 z dnia 19 czerwca 2007 r. (pismo z  dnia 13 czerwca 2007 r.), złożonego przez oskarżyciela, przeciwko:
Panu Jerzemu G., pełniącemu w czasie zarzucanego naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Wójta Gminy R.

Obwinionemu o umyślnie naruszenie dyscypliny finansów publicznych określone w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 14, póz. 114, z późn. zm.), a w czasie popełnienia czynu w art.138 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, póz. 148, z późn. zm.), polegające na dokonaniu wydatków ze środków publicznych bez upoważnienia, poprzez wypłatę w okresie 4 do 28 czerwca 2004 r. zasiłków rodzinnych w kwocie 205.670,– zł mimo, że wydatki na ten cel nie były przewidziane w budżecie Gminy R. na 2004 r.
Powyższym naruszono zasady gospodarki finansowej określone w art. 28 ust. 1 i art. 92 pkt 3 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, a w obecnym stanie prawnym art. 35 ust. 1 i art. 138 pkt 3 w zw. z  art. 189 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, póz. 2104, z późn. zm.).

orzeka

1. Uznaje obwinionego Pana Jerzego G. – pełniącego w czasie popełnienia naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Wójta Gminy R. winnym umyślnego popełnienia czynu polegającego na dokonaniu wydatków ze środków publicznych bez upoważnienia, poprzez wypłatę w okresie 4 do 28 czerwca 2004 r. zasiłków rodzinnych w kwocie 205.670,– zł mimo, że wydatki na ten cel w dniach ich reali­zacji nie były przewidziane w budżecie Gminy R. na 2004 r., czym naruszył zasady gospodarki finansowej określone w art. 28 ust. 1 i art. 92 pkt 3 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, a w obecnym stanie prawnym art. 35 ust. 1 i art. 138 pkt 3 w zw. z art. 189 ust. 1  ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, póz. 2104, z późn. zm.) tj. winnym naruszenia dyscypliny finansów publicznych z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 14, póz. 114 z późn. zm.).
2. Na podstawie art. 31 ust. 1 pkt l ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o  odpowiedzial­ności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 14, póz. 114 z późn. zm.) wymierza karę upomnienia.
3. Na podstawie art. 167 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o  odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 14, póz. 114, z późn. zm.) obciąża obwinionego kosztami postępowania w  wysokości 205,99 zł.

Pouczenie:

Od orzeczenia przysługuje stronom odwołanie do Głównej Komisji Orzekającej, ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orze­czenia, za pośrednictwem tutejszej Regionalnej Komisji Orzekającej.

UZASADNIENIE

Na podstawie zawiadomienia z dnia 6 kwietnia 2007 r. złożonego przez Dyrektora Delegatury Najwyższej Izby Kontroli w P. Rzecznik Dyscypliny Finansów Publicz­nych wystąpiła w dniu 13 czerwca 2007 r. z wnioskiem o ukaranie karą upomnienia Pana Jerzego G. pełniącego w dniu popełnienia naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Wójta Gminy R. za umyślnie naruszenie dyscypliny finansów publicznych określone w art. 11 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, a w czasie popełnienia czynu w art. 138 ust. 1  pkt 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U z 2003 r. Nr 15, póz. 148, z późn. zm.), polegające na dokonaniu wydatków ze środków publicznych bez upoważnienia, poprzez wypłatę w okresie 4 do 28 czerwca 2004 r. zasiłków ro­dzinnych w kwocie 205.670,– zł mimo, że wydatki na ten cel nie były przewidziane w budżecie Gminy R. na 2004 r. Rzecznik zarzuciła Obwinionemu, iż czynem tym naru­szył zasady gospodarki finansowej określone w art. 28 ust. 1 i art. 92 pkt 3 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o  finansach publicznych, a w obecnym stanie prawnym art. 35 ust. 1 i art. 138 pkt 3 w zw. z art. 189 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, póz. 2 1 04, z późn. zm.).
W  uzasadnieniu do wniosku Rzecznik wykazała, że Pan Jerzy G. działając jako Wójt Gminy R. zatwierdził w okresie od dnia 4 do dnia 28 czerwca 2004 r., wypłatę zasiłków rodzinnych na łączną kwotę 205.670 zł, w tym:

• w dniu 04.06.2004 r. kwotę 12.287,80 zł,
• w dniu 04.06.2004 r. kwotę 79.869,40 zł,
• w dniu 04.06.2004 r. kwotę 432,00 zł,
• w dniu 07.06.2004 r. kwotę 4.339,80 zł,
• w dniu 09.06.2004 r. kwotę 710,80 zł,
• w dniu 08.06.2004 r. kwotę 172,00 zł,
• w dniu 14.06.2004 r. kwotę 432,00 zł,
• w dniu 14.06.2004 r. kwotę 19.081,60 zł,
• w dniu 15.06.2004 r. kwotę 83.843,60 zł,
• w dniu 16.06.2004 r. kwotę 4.329,80 zł,
• w dniu 22.06.2004 r. kwotę 86,– zł,
• w dniu 25.06.2004 r. kwotę 86,– zł.
  

Rzecznik ustaliła, że wydatki na wypłatę świadczeń społecznych w kwocie 205. 670,– zł, dokonane w okresie 4 do 28 czerwca 2004 r., w datach ich realizacji, nie były przewidziane w budżecie Gminy R. na 2004 r. określonym uchwałą Rady Gminy Nr  XIII/94/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. Stosownych zmian w budżecie, uwzględniają­cych wydatki na sfinansowanie świadczeń rodzinnych, Rada Gminy dokonała dopiero uchwałą NR XVI/106/2004 z dnia 30 czerwca 2004 r., wprowadzając w dziale 852, rozdz. 85212 § 3110 na kwotę ogółem 630.601,– zł.
W  wyjaśnieniach z dnia 30 kwietnia 2007 r. złożonych w trakcie postępowania prowadzonego przez Rzecznika Obwiniony wskazał, że Urząd Gminy nie był przy­gotowany do przyjęcia tak obszernego zadania. Wiązało się to z przygotowaniem i  wyposażeniem stanowiska pracy oraz przeszkoleniem pracowników w zakresie obo­wiązujących przepisów. Wojewoda W. przyznał środki na realizację zadania decyzją Nr  FBI-3.3011-163/04 z dnia 6 maja 2004 r. Decyzja wpłynęła do Urzędu Gminy w R. w  dniu 10 maja 2004 roku, a termin wypłaty świadczeń zgodnie z art. 48a ustawy o  świadczeniach rodzinnych miał nastąpić nie później niż do 15 czerwca 2004 roku. Obwiniony stwierdził, że w związku z ustalonym terminem wypłat na m-c czerwiec, planowaną Sesją Rady Gminy na dzień 30 czerwca 2004 roku oraz art. 11 ust. 2  ustawy z dnia 17 grudnia 2004 roku o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 roku Nr 14, póz. 114, z późn. zm.) nie wystą­piła konieczność wydania zarządzenia wprowadzającego przyznane środki do  planu finansowego. Obwiniony wyjaśnił również, że Gmina w 2004 roku finansowała się z jednego rachunku bankowego, nie zachodziła więc konieczność przekazywania środ­ków na konto jednostki budżetowej.
Odnosząc się do powyższego, Rzecznik wskazała, że przepisy prawa w sposób kategoryczny formułują nakaz ustalenia planu wydatków określającego ich przezna­czenie oraz limity i stanowiącego upoważnienie do dokonywania przedmiotowych wydatków. Bez względu na okoliczności, niedopuszczalna jest sytuacja, gdy naj­pierw następuje realizacja wydatków, a następnie dokonywane jest dostosowywanie planu do  wydatków zrealizowanych. Takie postępowanie jest w sposób oczywisty sprzeczne z  podstawową zasadą gospodarowania środkami publicznymi, określoną w art. 28 ust. 1 i art. 92 pkt 3 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o  finansach publicznych, a w obecnym stanie prawnym art. 35 ust. 1 i art. 138 pkt 3 w zw. z art. 189 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Rzecznik argumentowała, że z powyżej wskazanych uregulowań prawnych wyni­ka, iż plan finansowy określa zakres upoważnienia do dokonywania wydatków ze środków publicznych wskazując zarówno cele, jak i limity wydatków. Zapisanie w planie finansowym jednostki konkretnej kwoty wydatków w określonej podziałce klasyfikacji budżetowej przesądza zarówno o kierunkach, jak i  zakresie działalno­ści rzeczowej. Obowiązkiem osób odpowiedzialnych za  realizację budżetu, w tym planu finansowego urzędu jest bieżąca analiza jego wykonania, która pozwala na dokonanie wydatków w sposób odpowiedzialny i  właściwy, w granicach kwot usta­lonych przez organ stanowiący.
W  związku z powyższym w ocenie Rzecznika przedstawione powyżej działania, stanowią naruszenie dyscypliny finansów publicznych w rozumieniu art. 11 ust. 1  ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, a w czasie popełnienia czynu w rozumieniu przepisów art. 138 ust. 1 pkt 2 ustawy z  dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, polegające na dokonaniu wydatków ze środków publicznych bez upoważnienia.
Rzecznik wskazała, iż z zasady ogólnej sformułowanej w art. 28a ustawy z dnia 28  listopada 1998 r. o finansach publicznych (obecnie art. 44 ust. 1) wynika, że za całość gospodarki finansowej, a zatem również za legalne wydatkowanie środków publicz­nych, jest odpowiedzialny kierownik jednostki sektora finansów publicznych.
W  związku z powyższym osobą odpowiedzialną za przedmiotowe naruszenie jest Pan Jerzy G. Wójt Gminy R. Oceniając zachowanie Obwinionego, Rzecznik stwier­dza, iż czyn przez niego popełniony ma charakter zawiniony oraz że dopuścił się go  umyślnie.
Wskazane w wyjaśnieniach Obwinionego okoliczności popełnienia naruszenia dyscypliny finansów publicznych – zdaniem Rzecznika – nie wyłączają odpowie­dzialności za  to naruszenie, mają jednak wpływ, wraz ze stopniem winy na wniosko­wanie o  karze. W ocenie Rzecznika najniższa kara. tj. kara upomnienia, w sposób wystarczający spełni cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, jak również cele zapobiegawcze i dyscyplinujące, w stosunku do Obwinionego.
Do  wniosku załączono plik dokumentów, które dopuszczone zostały przez Komi­sję Orzekającą jako dowody w sprawie.
Rozpoznanie sprawy nastąpiło na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. przy udziale Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych Pani Aldony Witkowskiej. Obwiniony prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy nie stawił się. Stosownie zatem do przepisu art. 121 ust 2 i 3 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi­nansów publicznych i zgodnie z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o terminie rozprawy, sprawę rozpoznano zaocznie.
Na  rozprawie Rzecznik podtrzymała w złożony wniosek.

Komisja Orzekająca w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustaliła i  zważyła co następuje:

Poza sporem pozostaje fakt, iż Pan Jerzy G działając jako Wójt Gminy R. zatwier­dził w okresie od dnia 4 do dnia 28 czerwca 2004 r., wypłatę zasiłków rodzinnych na  łączną kwotę 205.670 zł a plan wydatków na wypłatę przedmiotowych świad­czeń ustalony został w dz. 852 rozdz. 85212 § 3110 w wysokości 630.601 zł w dniu 30  czerwca 2004 r. przez Radę Gminy w uchwale zmieniającej budżet Nr XVI/106/2004. Powyższe wynika z dokumentów dołączonych do wniosku, a Obwiniony po­twierdził stan faktyczny ustalony przez Rzecznika w pisemnych wyjaśnieniach. Nie zasługują na uwzględnienie wyjaśnienia Obwinionego składane na piśmie w których stwierdził, że w związku z ustalonym terminem wypłat na m-c czerwiec i  planowaną sesją Rady Gminy na dzień 30 czerwca 2004 r. nie wystąpiła konieczność wydania za­rządzenia wprowadzającego przyznane środki do planu finansowego. Uchwała Rady Gminy i zarządzenie Wójta Gminy wprowadzające zmiany w dochodach i wydatkach budżetu związanych z uzyskaniem dotacji celowych przekazywanych z budżetu pań­stwa ma ten sam skutek prawny. Zatem jeżeli Obwiniony miał ustawowy obowiązek dokonania wypłat zasiłków rodzinnych do 15 czerwca 2004 r. finansowanych z do­tacji z budżetu państwa, to przed wykonaniem tych wydatków winien spowodować dokonanie zmian w budżecie przez Radę Gminy lub wydać w tej sprawie zarządzenie w oparcie o przepis art. 188 ust. 1 pkt l  ustawy o finansach publicznych. Przepis ten stanowi, że w toku wykonywania budżetu zarząd jednostki samorządu terytorialnego (wójt) może dokonywać zmian w  planie dochodów i wydatków budżetu jednostki samorządu terytorialnego, polegających na zmianach planu dochodów i wydatków związanych, z późn. zmianą kwot lub uzyskaniem dotacji celowych przekazywanych z budżetu państwa oraz z  budżetów innych jednostek samorządu terytorialnego. Bez znaczenia dla oceny prawnej czynu popełnionego przez Obwinionego jest argument podnoszony przez niego w pisemnych wyjaśnieniach, iż w 2004 r. gmina finansowa­ła się z jednego rachunku bankowego i nie zachodziła konieczność przekazywania środków na konto jednostki budżetowej. Niezależnie od tego czy wydatek jest finan­sowany z  rachunku bieżącego budżetu, z rachunku bieżącego Urzędu Gminy czy też z  rachunku bieżącego podległej jednostki budżetowej działaniem bez upoważnienia jest wykonanie wydatku, który nie został zaplanowany w budżecie lub planie finansowym jednostki.
Z  powyższego wynika, że Obwiniony podejmując decyzję o wypłaceniu w dniach od 4 do 28 czerwca 2004 r. zasiłków rodzinnych działał bez upoważnienia do dokony­wania wydatków w dz. 852 rozdz. 85212 § 3110, czym naruszył przepis art. 28 ust. 1 i art. 92 pkt 3 w związku z przepisem art. 129 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, wydatki publiczne mogą być ponoszone na cele i w wysokości ustalonych w ustawie budżeto­wej, uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego i w planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych. Ponadto przepisy art. 92 pkt 3 w zw. z  art. 129 ust. 1 powołanej ustawy, określają zasadę gospodarki finansowej, stanowiącą, iż w toku wykonywania budżetu jednostki samorządu terytorialnego dokonywanie wydatków następuje w granicach kwot określonych w planie finansowym, z uwzględ­nieniem prawidłowo dokonanych przeniesień i zgodnie z  planowanym przeznacze­niem, w sposób celowy i oszczędny. Z powyższego wynika, że wysokość wydatków określona w uchwale budżetowej stanowi upoważnienie do  dokonywania wydatków ze środków publicznych poprzez wskazanie limitu wydatków przeznaczonych na określone cele.
Wójt zadecydował o wypłaceniu zasiłków rodzinnych finansowanych z dotacji z budżetu państwa przed zaplanowaniem wydatków na ten cel w budżecie gminy, a czynem tym naruszył dyscyplinę finansów publicznych w rozumienia art. 11 ust. 1 ustawy o  odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Odpo­wiedzialność Wójta wynika z zasady ogólnej sformułowanej w art. 28a ustawy z dnia 28  listopada 1998 r. o finansach publicznych (obecnie art. 44 ust. 1) w myśl której za całość gospodarki finansowej, tym za legalne wydatkowanie środków publicznych, jest odpowiedzialny kierownik jednostki sektora finansów publicznych
W  ocenie Komisji Obwiniony miał możliwość działania zgodnego z prawem, bowiem mógł skorzystać z ustawowego uprawnienia do dokonania zmian w planie dochodów i  wydatków budżetu wynikającego z przepisu art. 188 ust. 1 pkt l ustawy o  finansach publicznych. Z wyjaśnień Obwinionego wynika, że posiadał on wiedzę o  tym uprawnieniu, a mimo to nie skorzystał z możliwości wprowadzania zmian w  dochodach i wydatkach budżetu po otrzymaniu od Wojewody W. w dniu 10 maja 2004 r. informacji o kwocie dotacji z budżetu państwa przyznanej Gminie R. na zasił­ki rodzinne. Zatem Obwiniony umyślnie naruszył dyscyplinę finansów publicznych, bowiem działał świadomie i miał zamiar czyn popełnić.
Komisja wymierzyła Obwinionemu za przypisane mu naruszenie dyscypliny fi­nansów publicznych karę upomnienia. Komisja podzieliła stanowisko Rzecznika, że najniższa kara, tj. kara upomnienia, w sposób wystarczający spełni cele kary w  zakre­sie społecznego oddziaływania, jak również cele zapobiegawcze i  dyscyplinujące, w stosunku do Obwinionego.